کتاب جديد مؤسسه «غزالی: احيای اسلام» نوشته‌ی اريک اُرمزبی
مارس ۲۰۰۸

پروفسور اريک اُرمزبی که اکنون حدود سی سال است به مطالعه، تدريس و نوشتن درباره‌ی آثار ابوحامد غزالی (۱۰۵۸-۱۱۱ م) می‌پردازد، برای خوانندگان عام کتابی درباره‌ی اين متکلم و عارف ذی‌نفوذ نوشته است. اين کتاب تازه تلاش دارد چهره‌های متفاوت غزالی را از زير افسانه و جدليات بيرون کشيده و چهره‌ای تازه و شفاف و خواندنی از او ارایه کند.

غزالی هنوز بعد از هزار سال که از وفات‌اش می‌گذرد چهره‌ای است تأثيرگذار، که تأثير او به خاطر حملات غيرمنصفانه‌اش به تعاليم و عقايد اسماعيلیان کم نيست. بسياری در ميان اهل سنت و شيعيان او را ستوده‌اند اما به همان اندازه هم عده‌ی زيادی از او نفرت دارند. به عنوان مثال، در عربستان سعودی آثار او ممنوع است.

کتاب «غزالی: احيای اسلام» به عنوان بخشی از سلسله‌ی «آفرينندگان جهان اسلام» نوشته شده است. پاتريشيا کرون، سر ويراستار اين سلسله از پروفسور اُرمزبی دعوت کرد که درباره‌ی غزالی بنويسد. او کتابی می‌خواست که «يک اختر-فيزيکدان باهوش» بدون هيچ دانشی از اسلام بتواند بخواند و از آن لذت ببرد. و این يعنی، هيچ پانوشت، بحث تخصصی و فنی و حتی هیچ نوع آوانگاری برای اصطلاحات عربی یا فارسی نداشته باشد – يعنی عاری از هر گونه مشخصه‌ی يک کتاب متعارف علمی. پروفسور اُرمزبی اين چالش را پذيرفت و نتيجه‌ی کار، اثری است جذاب.

در اين کتاب، وقايع زندگی غزالی، از جمله‌ انقلاب درونی او در سال ۱۰۹۵ م.، بررسی شده‌اند – و همچنين مهم‌ترين آثار او در زمينه‌ی فقه، کلام، فلسفه و عرفان صوفيانه. يکی از مشخصه‌های مفيد اين کتاب گنجاندن نوشته‌های غزالی در فرازهايی از متن است که اغلب ترجمه‌ای تازه از آن‌ها ارایه شده است. پروفسور اُرمزبی تلاش کرده است که انسجام و يکپارچکی نهفته در انديشه‌ی غزالی را نشان دهد؛ او همچنين تفسيرهايی تازه از بعضی از عقايد بسيار جنجالی او ارايه می‌کند و به عنوان مثال ادعا دارد که حملات شديد غزالی عليه تعاليم اسماعيلی که باعث بدنامی او شده بود، نشان می‌دهد که غزالی خود بسيار بيش از آن‌چه بدان اذعان دارد، از انديشمندان اسماعيلی اثر پذيرفته بود.