برنامه‌ی تابستانی شرکت کنندگان را با فهمی عميق‌تر از اسلام و طريقه‌ی شيعه‌ی اسماعيلی در بستر وسيع‌تر عقلانی، تاريخی، اجتماعی و سياسی تمدن‌های بشری آشنا کرد. خواندنی‌های گسترده و برنامه‌ريزی‌های روزانه شرکت کنندگان را به چالش می‌کشيد تا منظرهای تازه‌ای را درباره‌ی موضوعات هويت، فرايض دينی، مدرنيت، کثرت‌گرايی و جامعه‌ی مدنی بررسی کنند. جلسات روزانه با سخنرانی‌هايی دوسويه توسط محققان مؤسسه‌ی مطالعات اسماعيلی آغاز می‌شدند که مشوق گفت‌وگو بودند. فعاليت‌های گروهی مشوق تأمل انتقادی، تحليل و گفتمان‌هايی در زمينه‌ی موضوعات گسترده‌ای بودند که به اسلام، زندگی مناسکی، هنر و معماری، قرآن کريم و جنسيت مربوط می‌شدند.

پروفسور عظيم نانجی اين برنامه‌ی تأمل برانگيز را با مروری بر تاريخ جامعه‌های مسلمان افتتاح کرد و به دنبال او پروفسور علی آسانی بحث خود را درباره‌ی «اسلام چی‌ست؟ مسلمان کی‌ست؟» پی گرفت. پس از او، پروفسور هانا کاسيس مطالبی آگاهی‌بخش درباره‌ی قرآن داشت که با يک جلسه‌ی پرسش و پاسخ تکميل شد. جلسه‌ای که دکتر شينول جيوا اداره کرد دوره‌های مهم در تاريخ تشيع را روشن ساخت و کارگاهی آموزشی عرضه کرد که به شرکت کنندگان کمک می‌کرد تا تفاوت‌های تفسير شيعيان، اهل سنت و صوفيان را از قرآن کريم يافته و به رسميت بشناسند. فعاليت‌های گروهی شرکت کنندگان را واداشت تا تصورهای عاميانه‌ی رسانه‌ای از مسلمانان را در دوره‌ی بعد از ۱۱ سپتامبر واشکافی کنند و در همان حال تأکيد بر يک «بازسازی» از طريق دانش آگاهانه و فهم بهتر از جامعه‌های مسلمان و سهم عقلانی و هنری آن‌ها در جامعه‌های صلح‌آميز و کثرت‌گرای مدنی رفت.

اخيراً، در مراسم سنگ‌بنای آکادمی آقاخان در حيدرآباد هند، در ۲۲ سپتامبر ۲۰۰۶، حضرت والا اشاره کرد که در جريان درگيری‌های اخير در جهان، برخورد تمدن‌های نيست که ريشه‌ی اين نزاع‌هاست، بلکه اين «برخورد جهل‌ها»ست که باعث اين درگيری‌ها می‌شود. در همين زمينه، برنامه‌ی تابستانی اسلام در پی اين است که شرکت کنندگان را دانش‌ورانه با «گفت‌وگوی عظيم زمانه‌ی ما» درگير کند و آن‌ها را مجهز کند تا در محيط‌های خود شروع به رسيدگی به اين «برخورد جهل‌ها» کنند.