برنامهی بورسیّهی دکترای فرهاد دفتری ۲۰۲۶، بورسیّههای کامل تحصیلی را به (GPISH 2025) و محمّدعلی سهیل (GPISH 2025) برای ادامهی تحصیل در مقطع دکترا در دانشگاه آکسفورد اعطا کرده است.
Hidoyatullo Shozodamamadov
هدایتالله شاهزادهمَمَدوف اهل منطقهی بدخشان تاجیکستان است. او برنامهی تحصیلات تکمیلی در مطالعات اسلامی و علوم انسانی (GPISH) را در مؤسّسهی مطالعات اسماعیلی (IIS) به پایان رساند و پس از آن مدرک کارشناسی ارشد دیگری در همان رشته از SOAS، دانشگاه لندن دریافت کرد. او در اکتبر ۲۰۲۶ تحصیل در مقطع دکترای فلسفه در مطالعات آسیا و خاورمیانه را در دانشگاه آکسفورد آغاز خواهد کرد. تحقیقات او بر بازنمایی تفسیر هرمنوتیکی اسماعیلی در ادبیّات جدلی ضد اسماعیلی متمرکز است.
هدایتالله گفت:
پایاننامهی من آثار جدلی ضدّ اسماعیلی، بهویژه آثار باقلانی (متوّفی ۱۰۱۳) و محمّد غزالی (متوّفی ۱۱۱۱)، دو تن از برجستهترین متکلّمان اشعری، را همراه با پاسخ ابن ولید (متوّفی ۱۲۱۵)، پنجمین داعی جماعت طیبی پس از فاطمیان، بررسی میکند.
... این مقاله به بررسی بازنماییها و نقدهای باقلانی و غزالی از مفهوم اسماعیلی تأویل، مخصوصاً کاربرد آن در هرمنوتیک قرآنی و تفاسیر متافیزیکی گستردهتر، خواهد پرداخت. این پژوهش در پی ارزیابی ماهیّت و شایستگیهای فکری نقدهای آنها و همچنین میزان انعکاس دقیق چنین بازنماییهای جدلی از برداشتهای اسماعیلی از تأویل است. تحقیق من این پرسش را مطرح میکند که آیا چنین اختلافاتی سهم مفیدی در مباحث اساسی کلامی و فلسفی دارند یا باید آنها را به عنوان مداخلاتی با جهتگیری سیاسی بهتر درک کرد.
هدایتالله امیدوار است که تحصیل در مقطع دکترا او را قادر سازد تا عمیقاً با تأویل اسماعیلی و ظرافتهایی که برای درک اندیشهی اسماعیلی در مورد این موضوع مهم حیاتی است، درگیر شود، که میتواند به عنوان دروازهای برای تعامل گستردهتر با فلسفهی اسماعیلی به طور کلی عمل کند.
Muhammad Ali Sohail
محمّدعلی سهیل اهل کراچی، پاکستان است. او برنامهی تحصیلات تکمیلی در مطالعات اسلامی و علوم انسانی را در مؤسّسهی مطالعات اسماعیلی (IIS) به پایان رساند و پس از آن مدرک کارشناسی ارشد جامعهشناسی رسانه و فرهنگ را در دانشگاه کمبریج دریافت کرد. او در حال حاضر به عنوان کارآموز پژوهشی تحصیلات تکمیلی در واحد مجموعههای ویژهی اسماعیلی (ISCU) در مؤسّسهی مطالعات اسماعیلی خدمت میکند و مدرک دکترای جامعهشناسی را در دانشگاه آکسفورد دنبال خواهد کرد. تحقیقات او در تلاقی مطالعات دین دیجیتال، حافظهی جمعی و هوش مصنوعی انتقادی، با تمرکز بر جامعهی جهانی اسماعیلیان نزاری، قرار دارد.
علی گفت:
پژوهش من بررسی خواهد کرد که چگونه هوش مصنوعی مولّد، حافظهی جمعی، هویّت فرهنگی و مرجعیّت مذهبی را در میان اسماعیلیان نزاری در سراسر جهان متحوّل میکند.
... در بخش عمدهای از تاریخ معاصر این جماعت، انتقال دانش دینی و تاریخی از طریق نهادهای متمرکز صورت میگرفت. سپس ظهور شبکههای اجتماعی، مذاکرهای غیرمتمرکزتر - هرچند همچنان انسانمحور - را دربارهی این دانش ممکن ساخت. با اینهمه، از سال ۲۰۲۳ به اینسو، مدلهای زبانی بزرگ بهطور فزایندهای به منبعی برای پاسخیابی دربارهی عقاید، تاریخ و شعائر اسماعیلی بدل شدهاند. این سامانهها صرفاً میزبان گفتمان نیستند، بلکه دانش دینی و تاریخی را ترکیب، بازآرایی و منتقل میکنند - غالباً با اطمینانی چشمگیر و پاسخگویی اندک.
این پروژه هوش مصنوعی مولّد را بهمثابهی کارگزاری یادمانی مفهومسازی میکند: کنشگری غیرانسانی که با تولید گذشتههایی باورپذیر و روایتهایی منسجم از پیوندهای احتمالاتی، در فرایند بهیادآوری مشارکت میکند. این پژوهش مفهوم «کانونهای ترکیبی» را معرّفی میکند - مجموعههایی تولیدشده توسّط هوش مصنوعی از دانش دینی و اجتماعی-تاریخی که انسجام و اقتدار را شبیهسازی میکنند، در حالی که از پاسخگویی علمی که بهطور سنّتی نهادهای رسمی اسماعیلی فراهم میآوردند، جدا ماندهاند. برای جماعتی فراملّی با جمعیتی میان سیزده تا پانزده میلیون نفر در بیش از سیوپنج کشور - جماعتی که تاریخاً با اقتدار متمرکز و سنّتهای منضبط انتقال دانش تعریف شده است - این موضوع اهمیّتی جدّی دارد. اطّلاعات نادرست با واسطهی دیجیتال که اسماعیلیان را هدف قرار داده، در گذشته به خشونتی واقعی در جهان بیرون انجامیده است، که این خود ضرورت درک اکوسیستمهای اطّلاعاتیِ با واسطهی هوش مصنوعی را برجسته میسازد.
این پژوهش با بهکارگیری طرحی ترکیبی از روشها - شامل ممیزی الگوریتمی سامانههای اصلی هوش مصنوعی، تحلیل شبکههای اجتماعی، و مردمنگاری دیجیتال فضاهای آنلاین اسماعیلی - نشان میدهد که چگونه محتوای تولیدشده توسّط هوش مصنوعی گردش مییابد، مشروعیّت مییابد، و آنچه را که اعضای جماعت بهعنوان گذشتهی مشترک خود میپذیرند بازتعریف میکند. بهعنوان یکی از اعضای درون جماعت، با تجربهی مستقیم در کار آرشیو دیجیتال و مجموعههای مؤسّسهی مطالعات اسماعیلی (IIS)، امیدوارم این پژوهش به جماعت و نهادهای آن در گذر از عصر الگوریتمی یاری رساند. امید من این است که رسالهام بتواند، در قالبی نو، سنّت پژوهش دقیق و جدّی دربارهی اسماعیلیان را که خود آثار دکتر دفتری نمونهی آن است، گسترش دهد؛ از جمله تلاش او در فروپاشاندن «افسانههای حشاشین» که زمانی روایتهای بیرونیها از این جماعت را شکل میداد.
